mobesetv.blogspot.com.tr

mobesetv.blogspot.com.tr
Tüm dünyadan canlı webcam, mobese, 360° sanal gezinti,panoramik video ve görüntüleri

KIZILAY KAN BAĞIŞI

KIZILAY KAN BAĞIŞI
KAN ACİL DEĞİL, SÜREKLİ İHTİYAÇTIR !

Sunday, March 13, 2011

GAZIEMIR DE OSMANLI DÖNEMI YERLESIMI

Ercan ÇOKBANKİR
XII. Yüzyil baslarinda Izmir’e egemen olma savasinda Venedikli ve Akdenizli sövalyeler arasinda yaris vardir. Avrupa-Asya ticaret yarisinda Izmir limani istah kabartmaktadir. Iste bu yaris sonucunda o yillarda Izmir’de yapilan bir savasta Jean Dukas ve ordusu 10.000 bine yakin insan kaybetmistir. Zaman-zaman Venedik ve Rodos sövalyelerinin eline geçen Izmir 1317 de Aydinoglu Mehmet Beyin Kadifekale’yi almasiyla Türk hükümranligina geçmistir. Aydinoglu döneminde Seydiköy ovasinda Haçli Ordulariyla ve Timur ile yapilan savaslar bu bölgede cereyan etmistir.
O zamanlar Kadifekale’nin etekleri sig bir deniz idi. Simdiki Kale arkasinin oldugu yerde Liman Kalesi vardi. Sehrin dis surlari Bahri Baba parkinin oldugu yerden geçerdi. Kadifekale’ye iç sur (stadel) paralel olarak Ballikuyu’ya oradan Basmane’ye ulasirdi. Liman Kalesi denilen Kalearkasin’da Frenkler, Kadifekale eteklerinde ise Türkler yasarlardi. Haçli savaslari esnasinda baslayan savaslar ve 1402 yilinda Timur’un Izmir’e girmeden önce Seydiköy ovasinda Aydinoglu ile Timur arasinda müthis çarpismalar olur. Bu savas neticesinde Izmir’e giren Timur Liman Kalesi surlarini asiri derecede tahrip eder. Savasin izleri Izmir de uzun yillar hissedilmistir. 1347 de Izmir Pietro Mocenigo adli Venedikli bir korsan tarafindan kanli bir yagmaya ugramistir. Uzun bir ugrastan sonra sehir tekrar Umur Beyin eline geçmistir. 1528 yillarinda Seydiköy nüfusu Izmir’in 2.500 civarindaki Türk nüfusu yaninda 820 kisidir.

Aydinoglu döneminden sonra 1426 yilinda Osmanli Izmir i bir daha el degistirmemek üzere 15 Mayis 1919 yilina kadar ele geçecektir. Osmanli döneminin 1600 yillarinda da Kadifekale tamamen bosaltilmistir. Buraya Yeniçeriler yerlestirilir. Izmir in o yillarda denizden girisini kontrol için Sancak Kalesi(1656) yaptirilmistir. Ne yazik ki Kadifekale eteklerindeki 16.000 kisilik anfi tiyatronun taslari bu kale yapilirken ve Fazil Ahmet Pasa (1675) yilinda Vezir Hanin ve bedesteninde insasinda kullanilmistir. Yine karadan Izmir’e giris için Burunabad (Bornova), Cumaabad (Cumaovasi), Teriendeabad (Izmir-Aydin karayolunda Ayrancilar civari) kapilari vardir.1680 yillarinda Izmir i ziyaret eden Evliya Çelebi “Yedi iklimde Osman ogullari ile dost olmus 18 kefere krali vardir.Izmir de hepsinin balyozlari ve konsoloslari bulunurdu” der. Yine ticari hayat ile ilgili su bilgileri verir. “Kirk kahvehane, iki yüz meyhane, yirmi bozahane, yirmi boyahane, bir çarsi saraçhane, bir mumhane, bir de gümrükhane vardir. Lakin bezazistani (bedesteni) yoktur. Amma insanoglunun eceline derman olacak can otu onlarda mevcuttur.<ölüye, maddeye hayat verip, aksakalliyi genç eden dilberi ben Izmir de gördüm>bu ” diyerek Izmir in Evliya Çelebiyi bastan çikardigini anlatir

Izmir de hiç degisiklige ugramadan günümüze kadar gelmis bir sokak vardir. Bu “Havra Sokagi”dir. 500 yillik bir gelenegi temsil eder. Islevi hiç degismemistir. Izmir in eski “Juderia” sidir. Yani Yahudi mahallesi anlamina gelir. Çevresinde Sinagoglar vardir. Izmir de ilk Musevi topluluguna M.Ö 300 yillarinda rastlariz. Bunlar Büyük Iskender tarafindan Kudüs yöresinden getirilen Musevilerdir. Meryem Ananinda Musevi kökenli oldugunu unutmayalim. Sultan 2. Bayezid’in daveti neticesinde 1492 yillarinda Ispanya’dan kaçan Yahudiler kitleler halinde Anadolu’ya geldiler.1.600 yillarinda Izmir de 8.000 Musevi oldugu bilgilerini çesitli kaynaklardan ögreniyoruz. Yine bu dönemdeki Rum nüfusu da 8.000’dir. Türk nüfusunun sayisi da 40.000 civarindadir.1600 yillarinda Kadifekale’de konuslandirilan Yeniçerilerin Yahudilerin korunmasini amaçlandigini kayitlardan ögreniyoruz. Yahudi nüfusun 19. yüzyilda 30.000 ne yaklastigini o tarihlerde yine bati sempazitani batili yazarlar Türk ve Rum nüfusunu 60.000 biner olarak gösterirler 1.830 yillarinda Anadolu’dan baslayan Rum göçü nedeniyle Izmir de Rum nüfusu 100.000 e Seydiköy de 8.000’e ulastigi kayitlarda vardir. Bu rakamin bir abarti oldugu kanisindayiz. Bu yillardaki Yunan savasi nedeniyle Izmir ve Civarindan pek çok Rum’un Yunanistan’a göçtügünü biliyoruz. Yine Balkanlarda ve Girit adasinda baslayan milliyetçi saldirilar neticesinde huzursuz olan Türkler Izmir’in Türk nüfusu da göçlerle 150.bine ulasir. Izmir’de Rumlar ve Frenkler Punta (Alsancak) ,Karsiyaka, Bayrakli, Buca, Bornova ve Seydiköy’de yogun olarak ikamet ederlerdi. Museviler ise Havra Sokagi civari, Keçeçiler, Ikiçesmelik, Karatas ve Asansörde otururlardi. Ermeni’ler ise Basmane civarinda yasarlardi. Türk’lerde malum oldugu gibi Kadifekale tepesi civarinda otururlardi. Bu dönemde ticari hayatta Rum, Ermeni ve Musevi’lilerin arasinda az da olsa Türkleri görmeye basliyoruz. Izmir Osmanli döneminde tam bir ticaret merkezi olmustur. Caddelerden insanlarin birbirini omuzlayarak geçtigini Evliya Çelebinin kitaplarinda okuyoruz. Izmir e gece-gündüz demeden yüz binlerce deve, at ve katir mal tasimaktadir. Limanda her an 100 civarinda gemi vardir. Bu sehir her zaman çok ucuzdur. Bir yandan karadan, bir yandan denizden her türlü ticari mal gelmektedir. Izmir in üzüm, incir, bal, badem, sabun ve nari, her zaman çok makbuldür. 1.830 yillarinda Izmir de 130 bin kisi yasamistir. Ermeniler azinlikta olmalarina ragmen altin ve gümüs isi ile ugrasmislardir.

Izmir ve civari 19. yüzyilin ortalarinda tanzim edilmis bu tür kayitlarda seydiköy “karye-i seydi der civari izmir” olarak ele alinmistir. bu salnameler vilayet salnameleri olup 1847 yilindan sonra “salname-i devlet-i aliye-i osmaniye” olarak merkezde yayimlanmistir.1878-1908 yillari arasinda 25 tane aydin vilayeti salnamesi yayimlanmistir. 1890-1893-1908 yillarina ait olanlarinda seydiköy’ün hem köy olarak hem de nahiye olarak nüfus bilgileri vardir. 1889-90 yillari salnamesinde köyün nüfusu 3435 kisidir. nahiyenin toplam nüfusu da 9.986 kisidir. seydiköy’ün 1894 yili nüfusu 3.292 erkek 2.984 kadin olmak üzere 6.276 kisiye yükselmistir. rumlarin sayisi da bu yillarda 3.013 erkek,2.507 kadin olmak 5.520’dir. toplam olarak 11.797 kisiden barettir. yine 1891 salnamesinde de bazi yerlesimlerin nüfusu söyle verilmistir. bornova 8.110, seydiköy 10.449, torbali 4.096, drianda (ayrancilar)4.952, karaburun 10.706 ve nif (kemalpasa) 6.697 kisiden ibarettir. dikili’nin 3.270, çandarli 4.020, sigacik 712, alaçati 11.428, kusadasi’na bagli ayasulug (selçuk) 4.999, ödemis-birgi 18.246 dir. salnamede ayrica kasaba karsiyaka’nin nüfusu o dönemlerde 1.080 (alaybey, sogukkuyu, nergis ve bostanli hariç) buca 2.603, izmir merkez nüfusu da 145.813 kisi olmustur.

Türkler tarim, dokumacilik ve haliciliktan geçinmektedirler. Ticaret Rum, Yahudi ve Frenklerin elindedir. Türklerdeki yaygin düsünce memur olmaktir. Sanki kasitli yaratilan bu düsünce Türkleri ticari hayattan sogutmus. Rumlari da tam tersine bilinçli olarak ticari ve sinai hayatin içine itmistir. 1920 yilindaki bir Rum dergisinin kayitlarinda, Izmir esnafinin %90 nin Rum oldugu görülmektedir.

1829 yilinda Sarikisla insa edilmistir. Buralari dolgu topraktir. Daha sonrada Punta denen Alsancak doldurulacaktir. Izmir in o güzel iki katli evleri o yillarda yapilacaktir. 1835’te Izmir körfezine akan Gediz nehrinin mecrasi degistirilecektir. 1850 de Damlacik Deresi agzina Türk Hastanesi yaptirilacaktir. O yillarda burasi Yahudi mezarligidir. 1863 yilinda Abdülmecit Izmir ziyaretinde Buca’da ki at kosularini izler. 1856-1864 yillarinda Aydin, Kasaba(Turgutlu) tren yolu bitirilmistir. Seydiköy’e ilk tren seferi 1,5 km. lik bir ek baglanti ile baslamistir.

1880 yillarinda Izmir yogun bir göçe sahne olmustur. Anadolu’dan ve Adalardan büyük bir Rum göçü olmustur. Ayni dönemde Kirim, Rumeli, Girit ve Kafkaslardan Türk göçüde yogunlasmistir. Bugünkü Hükümet Konagi 1850 yilinda insa edilmistir. 1891 yilinda da saat kulesi yapilmistir.

YOUTUBE VIDEO LIST

italya seyahat / tatil müzik esnaf youtube

MOBESE TV

Google+ Followers

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

MOBESE TV